Bedankt krakers, bedankt!
Amsterdam - Krakerscollectief SWOMP voert op een duurzame manier actie
tegen onnodige sloop en braakliggende terreinen. 'Ook in de stad kun je
klimaatneutraal leven.'
Het is 11 januari 2012, 7.00 uur. Het gebrom van een graafmachine en het
snerpende geluid van droog hout dat wordt samengeperst en in een lege,
ijzeren container klettert, echoot door de nog donkere binnentuinen van
mijn slaperige stukje Amsterdamse Pijp.
Een verstoring van de ochtendstilte die twee dingen betekent. Eén: dit zal
voorlopig niet de laatste keer zijn dat we wakker gemaakt worden door
bouwvakkers. En twee: de krakers die drie en een half jaar lang kamp
hadden opgezet in onze 'achtertuin', zijn voorgoed vertrokken.
Twaalf uur later, in het 'krakerscafé' om de hoek, zie ik ze voor het
eerst van dichtbij. De mensen die ik jaren mijn officieuze achterburen
mocht noemen. Al die tijd nam ik ze van een afstand waar. Ik ontwaarde hun
schimmen door het hekwerk dat het gekraakte stukje land scheidde van de
stoep. Of ik zag ze vanaf m'n balkon, druk doende met de steeds
indrukwekkender wordende tuin.
Een praatje met ze aanknopen, heb ik al die jaren niet gedaan. Ik liep
meestal langs het terrein met een boodschappentas vol spullen van Albert
Heijn, een winkelketen waar zij - zo was te lezen op een van de vele
pamfletten vastgemaakt aan het hek - tegen zijn vanwege hun vaak fout
geproduceerde producten.
Maar ik liet ze ook met rust omdat ze eigenlijk vanaf het eerste weekend
dat ze met hun caravans en tenten op het braakliggende terrein aan de
Rustenburgerstraat neerstreken en zichzelf met een groot spandoek aan de
buurt voorstelden als SWOMP (Slimme Woonwagenbewoners Op Mooie Plekjes),
perfecte achterburen waren. Ze hebben al die tijd vrijwel geen geluid
gemaakt. En van de zandvlakte die een gat in het huizenblok sloeg, maakten
zij een groene oase.
Maar het allerbelangrijkste was dat ze jarenlang de bouw van een nieuw en
in de buurt niet onomstreden schoolgebouw tegenhielden. Pas toen het
schoolbestuur en Stadsdeel Zuid onlangs de eisen van de buurtbewoners
omtrent deze bouw ruimschoots inwilligden, droegen de SWOMP'ers het
terrein vrijwillig over. Dankzij hen komt er nu geen zeven verdiepingen
tellend gebouw in mijn achtertuin, komt er geen ondergrondse parkeergarage
die de fundering van onze huizen kan aantasten en worden de vier grote,
bomen die er staan niet gekapt.
Ondanks dat ik nog nooit op het terrein ben geweest, meld ik me exact drie
en een half jaar nadat het landje werd gekraakt voor de 'SWOMP
Nostalgia'-avond waar met foto's en filmpjes wordt teruggekeken op de
kraak. Acht man is aanwezig. Lang niet alle mensen van Kraakgroep de Pijp
en Groenfront Amsterdam die meehielpen aan de bezetting. ,,Het is een
doordeweekse avond", verklaart Alex de lage opkomst. ,,Iedereen moet
morgen gewoon weer werken."
Alex is dertig, samen met haar vriend Joop was zij de meest structurele
bewoner van het SWOMP-terrein. Jarenlang sliepen ze op steenworp afstand
van mijn bed, de eerste twee jaar vrijwel iedere nacht. Joop woonde er
permanent, Alex had nog een huisje ergens anders in de stad. Al kwam ze
daar alleen nog af en toe, ,,om te douchen".
Toen Alex en Joop in 2008 voor het eerst het terrein aan de
Rustenburgerstraat opreden met hun caravan, lag het al jaren braak. Het
oude schoolgebouw dat er ooit stond, was twee jaar daarvoor in allerijl -
en tot verrassing van de buurt - gesloopt om te voorkomen dat het gekraakt
zou worden. Vanwege de haast was de sloop al een feit voordat de
bouwvergunning voor het nieuwe schoolgebouw was afgegeven. Verschillende
buurtbewoners hadden bezwaren tegen de ambitieuze bouwplannen ingediend en
procedures liepen bij de gemeente.
Terwijl het papierwerk vervolgens driftig rondging, bleef het aan de
Rustenburgerstraat stil. Het hek dat na de sloop was geplaatst, begon te
hangen. Hondendrollen en vuilnis stapelden zich op.
Tot de krakers op 11 juli 2008 met een mannetje of dertig het terrein
overnamen en een ijzeren kettingslot aan het hekwerk hingen. Op de
SWOMP-website was die dag te lezen dat de kraak was gezet 'uit protest
tegen onnodige sloop, langdurige leegstand en braakliggende terreinen' en
'omdat bezwaren en procedures, het rookgordijn dat de overheid opwerpt om
kritische burgers bezig te houden, nooit werken'. Dus namen zij het heft
in eigen handen.
Maar bij een simpele bezetting van de het braakliggende land bleef het
niet. De SWOMP'ers hadden nóg een plan met het terrein. Ze wilden er
actievoeren op een duurzame manier.
Alex: ,,Wij hebben een activistische achtergrond. Maar door altijd alleen
maar ergens tegenaan te trappen, krijg je de muur vaak niet om. Wij wilden
laten zien dat er meer manieren zijn om actie te voeren dan door jezelf
vast te ketenen aan de hekken van een kolencentrale." Daarom werd op 'het
SWOMP' een alternatief gecreëerd voor de echte wereld waarin 'alles draait
om de economie'. Alex: ,,We wilden laten zien dat je klimaatneutraal kunt
leven, ook in de stad."
Er werd keihard gewerkt op het SWOMP. Het vuil werd verwijderd en over het
hele terrein werden (moes)tuintjes aangelegd. Er kwam een houten fort met
zonnepanelen op het dak. Grondwater werd middels een waterpomp gewonnen en
er kwam een composttoilet. Met de overgebleven fundamenten van de oude
school werd een broeikas gebouwd. En toen de eerste winter in aantocht was
en ontruiming nog niet in zicht leek, bouwden ze een huis van stro dat
tijdens de koude maanden als warme huiskamer en keuken kon fungeren. Alex:
,,In dat eerste jaar viel er al vroeg sneeuw en zelfs met drie dekens was
het in de caravan zo koud dat we iedere ochtend wakker werden met een
ijslaagje op de wanden."
De eerste paar maanden was het SWOMP 24 uur per dag bewoond. Er werd
constant rekening gehouden met gedwongen ontruiming. Maar op wat dronken
studenten na die 's nachts over de hekken probeerden te klimmen, bleef het
rustig. De politie kwam een keer kijken om de kraak te registreren. Van de
gemeente hoorden ze niks.
Het was zo rustig dat de SWOMP'ers overdag gewoon konden gaan werken en er
weer een sociaal leven op na konden houden. Ondertussen reageerde de buurt
overwegend positief op de krakers. De open dagen die de SWOMP'ers in het
eerste jaar iedere zondag organiseerden, werden goed bezocht. Net als de
regelmatig terugkerende veganistische barbecue waarvoor we standaard een
uitnodiging in de brievenbus kregen.
Natuurlijk zijn er weleens klachten geweest, vertelt Alex achteraf in het
krakerscafé. Zoals de achterbuurvrouw die last had van de stank van de
houtkachel. Maar daar stond ook de familie tegenover die een donatie voor
een dure, roestvrijstalen pijp kwam brengen zodat de krakers hun huis van
stro veilig konden verwarmen. ,,Ze wilden niet dat wij in hun achtertuin
zaten te bevriezen."
En dan was er het applaus dat Alex en de andere krakers bij de laatste
buurtbijeenkomst kregen als bedankje voor alle hulp.
De overwinning is inmiddels door de SWOMP'ers uitbundig gevierd in
Vrankrijk aan de Spuistraat, de planten zijn verdeeld over andere
buurttuinen in de stad en in het krakerscafé wordt weer over andere dingen
gesproken. Alex: ,,Het was een uniek plekje in de stad en ik ga het zeker
missen. Maar we hebben gedaan wat we wilden doen, dus het is goed zo."
Een dag na de SWOMP-nostalgia-avond zie ik vanaf mijn balkon dat het
terrein volledig is schoongeveegd. Alsof er in drie en een half jaar tijd
niets is gebeurd. Er ligt een brief van het schoolbestuur in de bus. Ze
hebben goed nieuws voor ons buurtbewoners; de SWOMP'ers zijn vertrokken.
Over 8 weken beginnen de funderingswerkzaamheden.
Dankzij SWOMP komt er nu geen zeven verdiepingen tellend gebouw in mijn tuin
Alex: 'Door altijd alleen maar ergens tegenaan te trappen, krijg je de
muur vaak niet om'
NRC Next . . 26-01-2012
--------------------------------------------------------------
2011 archief: krakenpost.nl/2011.tar.bz2
Afmelden, e-mail: kraken-post-unsubscribe_at_dvxs.nl
Opnieuw aanmelden: kraken-post-subscribe_at_dvxs.nl
Online Archief: http://www.krakenpost.nl/archief
1999-2011 archief: krakenpost.nl/kraken-post.tar.bz2 (58MB)
[27 Jan 12:00u]:238 abonnees
--------------------------------------------------------------
Received on 27 Jan 2012 11:01 uur
Dit document staat op krakenpost.nl
voor de huidige en 11 maanden
het origineel blijft op skwot.dvxs.nl:
http://dvxs.nl/~skwot/{jaar}/{maand}/{nnnn}.html
kop