[kraken] Geen cent te makken, maar we klagen niet

From: <ouwesiem_at_squat.net>
Date: Sat, 7 Jan 2012 16:04:46 +0100 (CET)

Geen cent te makken, maar we klagen niet

'Mannen kun je het beste drie jaar houden'

'Ik wil dat mijn moeder veilig over straat kan, weet je wel'

door Marloes de Moor foto's Dingena Mol

Amsterdam - 'Je dacht zeker, ik kom bij zo'n kunstenaarsgroep met orgies,
communes en drankgelagen," lacht Richard Mulder (42), kunstenaar,
gespecialiseerd in totempalen. Hij zit op een boomstronk. Sigarenrook
kringelt boven zijn hoofd. Eigenlijk hadden we aan orgies geen moment
gedacht. Nieuw en Meer ligt er op een winterse dag winderig en ingeslapen
bij. Een vergeten flard aan de rand van Schiphol. "Het is dus meer een
kluizenaarschap," zegt Mulder.

Hij bewoont op het kunstenaars- en bedrijventerrein een pand dat eruitziet
als een knus woud van houtsnijwerken, totempalen, boomstamtafels, tipi's,
opgezette vogels en schilderdoeken. Veel mensen komen alleen naar Nieuw en
Meer om te werken, veelal aan iets creatiefs, maar Mulder woont er al 25
jaar permanent.

Tegen de gevel staat een moderne fietskar met plastic kap. Een rijwiel dat
hoort bij een hip gezinsleven met zelfgebakken cupcakes en shoppen op de
Noordermarkt. "Van een vriendin. Een minnares."

Hij is binnen bezig met een ketting van hout. Misschien komt er ook nog
een anker aan, maar zeker is hij er nog niet van: "Een anker is ook zo
wat."

Geduldig trekt hij de krullen van het hout, alsof hij een appel schilt. Op
docerende toon: "In de drukte vergeten mensen wel eens het belang van
hout. Holland komt eigenlijk van Holzland. Houtland dus."

Hij spreekt met een lijzig Amsterdams accent. In zijn diepliggende ogen
dobbert een troebele gelukzaligheid: "Vroeger was alles van hout. Je had
houten steden."

Zijn moeder had ooit grote plannen met hem. De havo en een vaste baan als
elektricien. "Zo word je meteen al overgeleverd aan het kapitalisme. Ik
wilde vrijheid, weet je wel." Mulder deed uiteindelijk lts en werd
natuurbeheerder bij de Oeverlanden. Eerst als vrijwilliger, later in een
betaalde functie. "Op een zondag werd ik ontslagen. Ze vonden mij te
ouderwets." Daar kon hij zich wel in vinden. "Ik ben een man van regels en
van afspraak is afspraak."

Toen in 1987 bedrijven- en kunstenaarsterrein Nieuw en Meer werd gekraakt,
was hij even geen man van regels. Hij wist meteen: daar moet ik bij zijn.
"Ik zie mijzelf immers als beschermer van de Nieuwe Meer." Hij betrok een
hoekpand en ontdekte een nieuwe bezigheid: kunst. "Ik denk dat daar nog
veel pionierswerk in te doen is."

Al snel werd de kunstenaarskolonie Nieuw en Meer gelegaliseerd en dat
vindt Mulder een goede zaak. "Legaliseren is goed. Het zou ook legaal
moeten zijn een bank te kraken. Als ik een bank kraak en ervandoor ga met
de buit en niemand weet dat ik het gedaan heb, dan heeft het volk toch
iets van: zo hoort het! Heb ik het over kraken in politieke zin, dan gaat
het over foute wetten. Wetten uit 1630. Toen vrouwen nog verbrand werden.
Of in een zak in het water werden gesmeten."

Hij lacht angstaanjagend hard en reikt naar zijn Duvelglas, waarin een
sinasachtig goedje zit. "Is een cocktailtje met whisky. Maar ik drink niet
veel. Dan gaat mijn neus bloeden."

Soms geeft hij een expositie. "Mensen willen mijn kunst wel hebben, maar
ze kunnen het niet kopen," zegt hij. Van de verkoop hoeft hij niet te
leven. En veel heeft hij niet nodig. Elektriciteit haalt hij van de
zonnepanelen op zijn dak, warmte van een petroleum- en een houtkachel.
Mulder is arbeidsongeschikt verklaard en denkt dat dat is omdat hij overal
problemen veroorzaakt. "Je kunt mij zien als een ongewenste
interim-manager. Als het mij niet zint, geef ik kritiek. Want ik wil dat
mijn moeder veilig over straat kan, weet je wel." Een donkere schaduw
trekt over zijn gezicht. Onverwacht fel: "Zo niet, dan komen ze zwaar in
de vernieling."

Hij staat op.

"En verder ben ik flink aan het isoleren. Met lakens en scheerwol. Een
ijskast en wasmachine heb ik niet." Hij wast zich in een tobbe, meestal
met koud water.

Een vriendin van hem douchte wel eens buiten in zijn indianenhut; ze hing
dan een zak warm water op. Mulder kan zich dat wel voorstellen. "Soms wil
je douchen."

Peinzend tuurt hij uit het raam. "Het proletarische zou weer terug moeten
komen. Recht tegen de banken in. Een proletarisch protest." Hij is weer
gaan zitten.

Broeierig kijkt hij voor zich uit. "Het klinkt misschien eng, maar ik ben
van de staat. De koningin, dat is mijn bazin." Als zijn theatrale woorden
in zijn ogen niet voldoende effect sorteren, onthult hij: "Veel mensen
vinden mij gek. In Tarot ben ik de nulkaart: the fool."

En nog een keer benadrukt hij: "Ik ben gek. Ik kan zeggen en doen wat ik
wil en iedereen accepteert het."

"Wil je mijn tattoos zien?" Zonder het antwoord af te wachten knoopt hij
zijn hemd open. In één ruk trekt hij ook zijn schipperstrui uit, zodat
zijn bovenlichaam naakt is. Het zit goed in elkaar en de ex-vechtsporter
weet het. Hij grijnst uitdagend. "Wat wel jammer is: het ziet eruit als
een Ferrari, maar van binnen is het een lelijke eend."

Wat suf van alle wijsheden die hij zojuist heeft geventileerd, concludeert
hij plotseling dat hij eigenlijk maar heel klein is. "Ik ben klein en wil
daarin groeien," mijmert hij.

Dan flitsen zijn ogen naar de lucht: "Een gierzwaluw!"

Wat zijig, zijn tatoeages strelend: "Want ik ben ook heel erg van Moeder
Aarde."

Verderop zwiert Reina van Zwoll de deur open van On the Edge, haar huis en
galerie. "Ik kom dus net onder de douche vandaan! Op het nippertje! Daarom
heet het hier dus On the edge, alles is altijd net op tijd klaar." Gejaagd
beent ze door de keuken. Lola, de hond, cirkelt neurotisch om haar heen.
"Wat was er ook alweer? O ja, ik was een biertje aan het drinken." Ze
neemt een slok uit een langwerpig blik bier van de Euroshopper ."'s
Middags drink ik biertjes. Een héérlijke gewoonte."

Een Pippi Langkoushuis met een historie waar verstokte hippies van
likkebaarden: jonge, alleenstaande moeder trekt met haar twee kinderen in
kraakpand. "Die tijd was het mooist," vindt Van Zwoll. "Alles was verrot
in huis, ik had alleen kaarsen en een houtkachel."

Langzamerhand ging het huis er beter uitzien en zwichtte ook Van Zwoll
voor een stroomaansluiting en centrale verwarming. "Ik werd zo moe van dat
houthakken voor de kachel." Ze haalde meer en meer meubels van de straat
en knapte ze op. Veel spiegels, oude kastjes, schilderijen, kussens en
kroonluchters. Glossy's weten er wel raad mee. Regelmatig komen ze
fotoshoots doen.

"Krijg ik dan driehonderd euro voor. Maar goed, verder heb ik geen cent te
makken." Met de jaren is de huur van het pand omhooggegaan, maar Van
Zwolls inkomen niet. Ze woont samen met haar vriend Stephane en leeft van
een uitkering. "Alles gaat op aan huur en vaste lasten, we houden niets
over. We staan er niet best voor. Maar nee, ik ga niet klagen." Heel af en
toe verkoopt ze een schilderij. "Soms is het leuk om wat geld te hebben.
Niet om de materie hoor. Ik ben helemaal niet materialistisch, kijk maar
naar de ouwe troep hier. Maar om mijn dromen een beetje te verwezenlijken,
is geld toch wel makkelijk."

Vooral in de zomer komen bezoekers de schilderijen in haar kelder
bewonderen. Haar dochters hingen roze wegwijzers naar haar galerie op.
"Pfff. In het begin zat ik in een hoekje en zei ik niks als er mensen
kwamen. Mijn dochters zeiden 'Mam, dat is onbeschoft, je moet wel met ze
praten." En dat heeft ze toen maar gedaan. "Zo leer ik beter omgaan met
normale mensen. Ik voel me een buitenbeentje in de maatschappij. Toen mijn
dochters jong waren, moest ik op het schoolplein normale gesprekken voeren
met normale moeders. Oh my god! Ik was alleen gekken gewend."

"Dus ik moet op de foto? Ik hou daar niet van." Ze plukt wat onzeker aan
haar haar en strijkt over haar jurkje. Het is verboden naar haar leeftijd
te vragen. "Zeg maar dat ik in elk geval nog steeds ongesteld word. Ik
ovuleer elke maand!" zegt ze gierend van de lach.

"Ik neem nog een biertje, hoor!" Ze haalt een tweede Euroshopper-blik te
voorschijn. Ernstig: "Ik drink alleen tussen twee en zes uur. Daarna is
het tomatensap, want ik wil altijd gezond weer op."

Wat ze zoal doet op een dag? "Dat vraag ik mezelf ook altijd af," zucht
ze. Aan schilderen komt ze vaak nauwelijks toe. "Ik doe een maand over één
schilderij. Dan bestaat er niets anders om me heen en daarna ben ik
uitgeput. Eigenlijk vind ik er geen bal aan, dat schilderen. Bijna een
kwelling. Verschrikkelijk."

"Stééf! Rol jij een peukie voor me?!" Bij 'Steef' hoort een lange man met
donkere krullen. Ze nam hem ooit voor een nachtje mee naar huis. Een half
jaar later kwam hij terug. Samen zaten ze op het stoepje. "Ik dacht: moet
ik het nu vragen of niet En toen vroeg ik opeens: wil jij tegen kost en
inwoning mijn klusjesman worden? Dat vond hij heel romantisch, zoals in
Amerikaanse films." Met andere mannen hield Van Zwoll het meestal na een
tijdje weer voor gezien. "Je kunt ze het beste drie jaar houden, dan doen
ze nog hun best. Daarna wordt het minder." Maar Steef mag blijven.

Ze had laatst een hijger aan de telefoon, nadat ze in een uitzending van
RTV Noord-Holland was geweest. En dat terwijl ze zichzelf 'zo'n lelijk
wijf' vond op de tv. "Die dacht zeker dat ik een eenzaam vrouwtje was."

"Maar ik ben niet alleen. Eenzaam in de wereld. Dat ben ik wel."

In de winter is het stil en koud op kunstenaars- en bedrijventerrein Nieuw
en Meer. Weinig aanloop, korte dagen en koude nachten. De huur is
omhooggegaan, hun inkomen niet, maar totempaalmaker Richard Mulder en
schilderes Reina van Zwoll houden de moed erin.

'Mannen kun je het beste drie jaar houden'

'Ik wil dat mijn moeder veilig over straat kan, weet je wel'

Het Parool . . 07-01-2012

--------------------------------------------------------------
 2011 archief: krakenpost.nl/2011.tar.bz2
 Afmelden, e-mail: kraken-post-unsubscribe_at_dvxs.nl
 Opnieuw aanmelden: kraken-post-subscribe_at_dvxs.nl
 Online Archief: http://www.krakenpost.nl/archief
 1999-2011 archief: krakenpost.nl/kraken-post.tar.bz2 (58MB)
 [07 Jan 16:00u]:239 abonnees
--------------------------------------------------------------
 
Received on 07 Jan 2012 15:04 uur