[kraken] Kraken gaat door Leven

From: <ouwesiem_at_squat.net>
Date: Wed, 29 Jun 2011 12:32:28 +0200 (CEST)

Kraken gaat door Leven

Reportage kraakpanden

door Rutger Lemm Foto's Julius Schrank

Sinds oktober is kraken illegaal. Wie zijn de laatste krakers? Wat beweegt
hen? Een kijkje in drie kraakpanden.

Schijnheilig, Amsterdam
Het Amsterdamse collectief Schijnheilig is ruim vijf jaar geleden ontstaan
tijdens een demonstratie tegen de toenmalig staatssecretaris van
Onderwijs, ene Mark Rutte, om 'de universiteit in een bedrijf te
veranderen'.

Een groepje studenten wilde 'iets doen' met het gevoel van die
demonstratie en met het gebrek aan engagement bij het gros van de
studenten. De groep begon met het organiseren van culturele minifestivals.
Er was behoefte aan een eigen ruimte en zo zette de groep haar eerste
kraak op de Heiligeweg (vandaar de naam), bewust midden tussen de winkels
in het centrum van Amsterdam. Inmiddels zitten ze na wat omzwervingen op
de Passeerdersgracht.

Ernst (29), die promoveert op het werk van Calvijn, is tegen wil en dank
het gezicht van de beweging. Elke suggestie in die richting wordt
weliswaar van tafel geveegd: nee, er is geen leider. Maar Ernst is
charismatisch, intelligent en intensief bij alle activiteiten van
Schijnheilig betrokken.

De academische wortels van het collectief maken dat de leden sowieso allen
welbespraakt en genuanceerd zijn. Zelden schieten ze uit hun slof in hun
commentaar op het kraakbeleid en hun antwoorden zijn altijd weldoordacht,
politiek bijna. Het zijn moderne krakers, die sociale media, persberichten
en rechtszaken inzetten om hun gelijk te krijgen. Twee leden van het
collectief spanden na de ophanden zijnde ontruiming in oktober 2010 een
kort geding tegen de staat aan. De rechter gaf hen gelijk en oordeelde dat
de kraakwet voorbijgaat aan het recht om een ontruiming te laten toetsen
door de wet. De wet werd aangepast.

Zijn ze niet iets te keurige krakers? Ernst: 'Kraken heeft een
imagoprobleem, het wordt geassocieerd met ruiten ingooien. Vooroordelen
zijn heel makkelijk. Ik kan ook wel zeggen dat alle politieagenten
knuppelgrage idioten zijn. Maar is dat ook zo? Zo'n politicus die de
kraakwet steunt, zegt: 'Alle krakers zijn buitenlandse drugsdealers'. Hoe
weet hij dat? 'Dat blijkt uit mijn gesprekken met ondernemers.' Ja, hallo!
Durf eens met ons te praten'

Maar er zijn toch krakers die ruiten in gooien? 'Ja, en er zijn ook
agenten die zonder aanleiding agressief op je inbeuken. Die zijn er ook.
Het gaat er om dat de bescherming van ondernemers en de belediging van
buitenlanders voor onze regering belangrijker zijn dan woningzoekenden of
culturele podia.'

Schijnheilig is gevestigd in een voormalige faculteit van de Hogeschool
voor Economische studies. Ernst toont de filmzaal. 'Dit was oorspronkelijk
de collegezaal. Buurtbewoners vertellen ons wel eens dat ze veel meer
overlast hadden van de economiestudenten dan van ons, de krakers.'

Hij gniffelt om die ironie, maar is ernstig als hij zelf terug denkt aan
de staat van het pand dat hij en zijn medekrakers op 9 januari 2010
aantroffen. In wat nu de concertzaal is, huisde vroeger de kantine van
studievereniging Pygmentum.

'Het was een ongelofelijke teringzooi. Die jongens hadden het er in hun
laatste feestje van genomen, Big Macs tegen de muur gegooid enzo. We
vonden ook een kraan die in een kast stond te druppen. Die drupte dus al
tien jaar. Dat brengt enorme schade aan een monumentaal pand.'

Het pand ziet er nu uit zoals je zou verwachten: een beetje smerig en
donker, maar toch sfeervol. Het deel waar enkele krakers wonen, is
verboden terrein.

Tijdens de kraak bleek dat twee antikraakbewoners een atelier in een ander
deel van het gebouw hadden. Wooncoöperatie Zwerfkei stuurde er de volgende
dag meteen vijftien anti-krakers bij. 'Doordat wij daar in trokken, kregen
die vijftien mensen ineens een atelier in het centrum van Amsterdam', zegt
Ernst. 'We hebben een aanjagende werking op de woningmarkt. Eigenaren
komen er niet mee weg als ze een pand laten verrotten. '

Douwe (29): 'We zijn nu nog het enige grote publieke kraakpand in
Amsterdam. Schijnheilig is daardoor uniek en belangrijk: er moet altijd
een voedingsbodem voor talent zijn. Wij bieden beginnende kunstenaars en
bands een plek waar ze met minimale kosten kunnen maken wat ze willen.
Mensen worden niet van de ene op de andere dag briljant. Je hebt een
podium nodig waar je risico's kunt nemen. Gerenommeerde namen beginnen
vaak in de underground. Dat lijken mensen wel eens te vergeten.'

Ernst: 'Veel van de kunst die we hier ruimte geven, is politiek geladen.
Maar eigenlijk is het programmeren van experimentele kunst in het huidige
politieke klimaat sowieso al een politiek statement.'

In november 2010 zou Schijnheilig worden ontruimd. De rechter stak er een
stokje voor en de duizend protesterenden vierden feest. Toch staat de plek
weer op de ontruimingslijst, waarschijnlijk begin juli. 'We hebben gebruik
gemaakt van de Wet Openbaar Bestuur: er is nog steeds geen enkel plan voor
dit pand! Het is echt ongelofelijke onzin.'

Wat als de gemeente hen zou aanbieden om een officiële culturele
instelling te worden? Een broedplaats? Ook hier heeft Schijnheilig een
slim antwoord op: 'We hebben nu een constructie bedacht die we aan de
officiële instanties zullen aanbieden. Het is een anti-speculatiedeal:
geen anti-kraakbewaking, maar een tijdelijk gebruik van een ruimte totdat
er een nieuw structureel doel voor is bedacht. Het gaat ons erom dat
ruimte gebruikt wordt.'

Het plan lijkt niet veel kans te maken. Toch geeft Ernst het niet op. Met
strak gezicht: 'We hebben het via de rechter gewonnen en voelen de steun
van de stad. Dat maakt strijdbaar.'

Landbouwbelang, Maastricht
Landbouwbelang is een oude graanopslag en verwerkingsfabriek aan de Maas.
Op het dak is een douche gebouwd, boven de Zweedse sauna.

Bewoner Bart (33): 'De overkant van de rivier is net ver genoeg dat mensen
denken: zijn dat nou naakte mensen, daar op dat dak?' Hij laat trots de
rest van het enorme pand zien. Er zit veel werk in, overal hebben de
krakers de ruimtes opgeknapt tot indrukwekkende restaurantruimtes,
ateliers, concertzalen of expositieruimtes. De meest vreemde bouwsels
vormen een bizar, maar toch logisch geheel.

Op één verdieping werkt een man van 79 aan allerlei simpele
voorzieningstechnieken voor Derde Wereldlanden. Op een andere plek heeft
een verliefd stelletje hun eigen huisje gebouwd. Zodra je door hun deur
stapt, ben je uit de fabriekssfeer en sta je in een sprookjesachtig
appartementje, met zelfgemaakte vensters die over de tuin uitkijken. Ook
op andere plekken hebben mensen hun eigen kamers gebouwd, soms door zelf
met houten balken vloeren aan te leggen over open ruimtes.

Mag dit? Bart spreidt zijn vingers voor zijn ogen. 'Officieel niet,' zegt
hij. Deze krakers hebben het goed voor elkaar. Landsbouwbelang is ook al
negen jaar gekraakt.

Je merkt dat er een bepaalde routine in de groep zit, dat het moderne
krakers zijn. Ze zijn in staat om enorme evenementen te organiseren (in de
danszaal past 500 man) en overleggen zorgvuldig met de gemeente over
veiligheidsvoorschriften. De meeste krakers staan keurig bij de Kamer van
Koophandel ingeschreven als zelfstandig ondernemer. Bovendien zijn ze
doordrongen van het belang van pr.

'In de gemeenteraad noemen ze ons wel de 'knuffelkrakers', zegt Meta (26).
'Dat zegt veel over de vooroordelen. Ik ben verloskundige en mensen kijken
raar op als ik zeg dat ik kraak.'

Maar er zal toch ook wel weerstand zijn? Meta: 'Bijna niet. De kelder ligt
vol met bouwmaterialen die mensen uit de stad langsbrengen. Wij voelen ook
dat we iets in bruikleen hebben. Dan moet je iets teruggeven.'

Bart: 'Wij maken van niets iets en dat wordt gewaardeerd. Er kwamen eens
twee VVD-ers van de gemeente langs, die waren zeer sceptisch. Uiteindelijk
bleven ze eten en vertrokken ze enthousiast. Onze ondernemingsdrift werkt
blijkbaar aanstekelijk.'

Binnenkort komt de gitarist van de band Faith No More een concert geven en
onlangs mixte Bart in zijn geluidsstudio in het pand een track van Manu
Chao. Die studio heeft hij met een wirwar van talloze aan elkaar
geschroefde planken geïsoleerd.

Als Bart het over de 'fan-tas-tisch-e kelder' heeft, begint het optimisme
wat te irriteren. Is dan alles alleen maar positief hier? De toekomst,
misschien: de grond van Landbouwbelang is veel geld waard, met de mooie
locatie aan de Maas. De gemeente zoekt dan ook kopers. Joop van den Ende
deed een miljoenenbod, maar de deal ketste af. Bart, optimistisch: 'Als we
hier weg moeten, vinden we wel iets nieuws. Dit is onze manier van leven.'

Meta: 'Hoewel ik wel een potje zal janken als die bulldozers op de stoep
staan.'

Villakabila, Den Haag
De meeste bewoners van deze voormalige Congolese ambassade, op de hoek van
de Plesmanstraat en de Klatteweg in Den Haag, kennen elkaar van de
ArtScience-opleiding van de Haagse kunstacademie, die veelal audiovisuele
kunstenaars voortbrengt.

Ze zijn niet van nature krakers. Dewi (27), bijvoorbeeld, was aan het
afstuderen en dacht na over een plek waar ze met bevriende kunstenaars
samen kon werken. Krakersvriend Harry tipte haar over een leegstaande
villa in de diplomatenbuurt, waar 'echt iets moois moest gebeuren'.

Nu wonen er onder andere een componist/instrumentenbouwer, een
schilder/technomuzikant, een fotograaf/kok, een videokunstenaar en een
ijscoman/brandweerman, van verschillende nationaliteiten. Ze werken en
wonen er op individuele basis, maar houden vaak open huis en proberen dan
hun werk samen te voegen in een route door het huis.

Verder organiseert het huis eens in de twee weken een eetcafé en met enige
regelmaat een concert. Ze willen vaker evenementen gaan organiseren. Dewi:
'In de herfst zullen kunstenaars en muzikanten in het huis de ruimtes
'bespelen'. De bezoekers kunnen vrij rondlopen in het huis en zo op hun
gehoor het huis verkennen. Het huis wordt een instrument.'

De overheidsinstanties zitten met de kraak in hun maag.

Het pand is officieel nog van het Afrikaanse land Congo. De ambassade in
Nederland is niet in gebruik, de Congolese ambassadeur zit bij zijn
collega in Brussel.

Coen (29): ''We communiceren via het ministerie van Buitenlandse Zaken,
maar dat gaat allemaal stroef. Nederland is zelf ook even geen fan van
Congo.' Uit aanwijzingen in het huis blijkt dat de ambassade in 2008 vrij
plotseling verlaten is. Waarom weet niemand.

De villa is mooi opgeknapt en onderhouden door de groep. Het is beter
opgeruimd dan een gemiddeld Nederlands huishouden. Dewi, de
initiatiefnemer, woont in de ambassadeurssuite en slaapt in een groot
antiek bed. Haar vriend Coen schildert in de voorste ruimte van die royale
kamer.

Ze reageren wat geïrriteerd op de suggestie dat ze geen echte krakers
zouden zijn. Maar zouden de legalisering van het pand toch toejuichen.
Componist Lars: 'Dat zou een succes zijn. Het zou betekenen dat de regels
zich naar ons hebben gevormd in plaats van andersom.'

Buurtbewoners vertellen ons dat ze veel meer overlast hadden van de
economiestudenten dan van ons, de krakers

'Kraken heeft een imagoprobleem' Ernst (29) in kraakpand Schijnheilig in
Amsterdam

Anne-Linde (20) in kraakpand Landbouwbelang in Maastricht

Coen (29) en Dewi (26) in kraakpand Villakabila in Den Haag

Het zijn moderne krakers die in staat zijn enorme evenementen te
organiseren en zorgvuldig overleggen met de gemeente over
veiligheidsvoorschriften.

Volkskrant . 29-06-2011

--------------------------------------------------------------
 2010 archief: krakenpost.nl/2010.tar.bz2
 Afmelden, e-mail: kraken-post-unsubscribe_at_dvxs.nl
 Opnieuw aanmelden: kraken-post-subscribe_at_dvxs.nl
 Online Archief: http://www.krakenpost.nl/archief
 [29 Jun 12:00u]:247 abonnees
--------------------------------------------------------------
 
Received on 29 Jun 2011 10:32 uur