De boze mensen zijn te zwak en het Malieveld ligt ver weg
Het rumoer voor de vorming van het kabinet-Rutte was luid, de stilte
erna oorverdovend. Is het regeerakkoord geaccepteerd?
Door onze redacteuren
KEES VERSTEEGH
MICHèLE DE WAARD
Wordt het niet eens tijd voor een goeie ouwe demonstratie op het
Museumplein, vroegen Hanneke de Bruin en Emilie van Rappard zich begin
september af. De kabinetsformatie was in volle gang, en het politiek
tumult in de media nam met de dag toe. ?De politiek, ooit klagend over
gebrek aan betrokkenheid, maakt heel wat los?, schreven de twee,
respectievelijk coach en marketeer, op de site Communicatieonline.nl.
?Hoe krijgen we Nederland uit de stoel en in beweging??
Het Amsterdamse Museumplein bleef echter leeg, het Malieveld in Den
Haag ook. Het centrum-rechtse kabinet kwam er. Het kondigde
ingrijpende maatregelen aan, zoals stevige beperking van de
niet-westerse immigratie en forse bezuinigingen op toeslagen (zorg,
huisvesting), studiefinanciering, ambtenaren en kunst.
De maatschappelijke reacties waren tamelijk rustig. Het bleef vooral
bij boze wethouders en beperkte demonstraties. De stilte bleef ook in
Duitsland niet onopgemerkt. Holland schweigt, schreef de Frankfurter
Allgemeine Zeitung deze week. ?Nauwelijks heeft Nederland een nieuwe
conservatieve regering, of er klinkt al totaal andere muziek in het
land. Namelijk helemaal geen?, schrijft de krant over de coalitie met
?buitenboordmotor? Geert Wilders.
Is het een stilte voor de storm? Laten organisaties zich minder
gelegen liggen aan de Haagse politiek? Of is de maatschappelijke
acceptatie van het regeerakkoord groter dan op grond van alle
politieke tumult viel aan te nemen?
NRC Handelsblad polste vertegenwoordigers van maatschappelijke
organisaties. Het beeld dat daaruit oprijst is van een verbrokkeld
middenveld, en organisaties die eerder met zichzelf en hun eigen
sector bezig zijn dan met de samenleving als geheel.
Cultuurwethouders en dirigenten ageren via open brieven tegen de
bezuinigingen. De studentenvakbond LSVb gaat met inzet van sociale
media als Facebook proberen de kortingen op studiebeurs en ov-kaart
terug te draaien. VluchtelingenWerk Nederland, dat vorige week via
radiospotjes aandacht vroeg voor de gevolgen van de kabinetsplannen
voor vluchtelingen, gaat zo nodig met Amnesty International toezien op
de naleving van mensenrechtenverdragen. Links-radicalen van
Antifa!-Amsterdam willen opnieuw ?racistisch tuig? in elkaar slaan,
bijvoorbeeld op 30 oktober op het Museumplein. (zie kader)
De Rotterdamse socioloog Willem Schinkel, auteur van het spraakmakende
boek Denken in een tijd van sociale hypochondrie (2008): ?De
samenleving is versplinterd in subsystemen die allemaal hun eigen
logica hebben, en die allemaal op hun eigen manier hun relatie met hun
omgeving construeren.?
De reactie op het nieuwe kabinet van enkele grote maatschappelijke
organisaties heeft de logica van de ?polderreflex?. Vakbonden gaan
eerst de overlegcircuits in om te toetsen hoe heet het kabinet de soep
opdient. CNV-voorzitter Jaap Smit: ?We kunnen hier wel alle
mitrailleurs uit de kast halen om het regeerakkoord neer te maaien,
maar het klimaat is al zo gepolariseerd. We kankeren elkaar kapot. In
zo?n situatie voel ik juist een grote verantwoordelijkheid om met
anderen te werken aan oplossingen en in compromissen te denken. Dat
zijn we kennelijk aan het verleren.?
Ook Edith Snoey, voorzitter van de grootste ambtenarenvakbond,
Abvakabo FNV, hecht aan de pacificerende effecten van het
consensusmodel op de maatschappelijke verhoudingen in Nederland.
Terwijl de Fransen hun land lamleggen uit protest tegen een hogere
pensioenleeftijd, hebben werkgevers en werknemers in Nederland snel de
strijdbijl begraven en in betrekkelijke stilte gewerkt aan een
pensioenakkoord dat het kabinet mogelijk overneemt. Snoey: ?Er is best
veel onvrede, maar het is typisch Hollands dat die niet tot
uitbarstingen komt zoals in Frankrijk.?
Toch zal het regeerakkoord van het kabinet-Rutte het poldermodel op de
proef stellen. Zo zal de inkrimping van de rijksoverheid volgens Snoey
?nog voor de nodige onrust zorgen, zeker omdat de overheid denkt de
ambtenaren op de nullijn te kunnen houden?.
De maatschappelijke stilte heeft ook andere oorzaken, zegt de
socioloog Schinkel. Hij noemt de groeiende stille armoede. ?De
zwaarste klappen vallen bij de zwaksten, terwijl het regeerakkoord de
brede middenklasse relatief spaart. Het is nu eenmaal een sociologisch
gegeven dat de zwaksten altijd over het minste organiserende
potentieel beschikken.?
Dat blijkt uit de eenzame strijd van Tjitske Bongers (54) uit
Heerenveen, een van de 300.000 mensen in de bijstand die hun uitkering
straks met 10 procent zien dalen. Na lezing van het regeerakkoord
bestookte ze Kamerleden van coalitiepartners VVD en CDA met mailtjes.
?Zou de grote doelgroep waartoe ik behoor uiteindelijk kunnen leven
van 133,93 euro per maand voor: eten, drinken, reizen, sparen, kleding
en alles in en om het huis?? Dat bedrag, had ze berekend, zou
overblijven na alle kostenverhogingen en verlaging van de toeslagen.
Ze belde ook. De een gooide de hoorn op de haak, de ander begon het
kabinetsbeleid uit te leggen en een medewerker van een VVD-Kamerlid
antwoordde stellig: ?Natuurlijk kun je van 133,93 euro per maand
leven?. Ze werd er ?koud van?. Met een rondzendbrief wil ze andere
minima zien te bereiken. ?Een protest op het Malieveld zit er niet
in?, zegt Bongers. Veel mensen zijn te zwak of ?het is eenvoudig te
duur? helemaal naar Den Haag te reizen.
De Bijstandsbond Amsterdam voerde de afgelopen weken wel enkele kleine
acties uit, zoals een fietsprotesttocht naar Brussel en een blokkade
van een rotonde. ?Maar het is moeilijk een breed maatschappelijk
protest van de grond te krijgen?, zegt voorzitter Piet van der Lende.
Mensen vinden het zinloos te protesteren tegen een politieke
meerderheid. En, zegt hij: ?Er is geen overheersende ideologie meer.
Heeft het actiecomité een ander standpunt, dan haken andersdenkenden
al gauw af.?
Ingrijpend zijn ook de beperking van immigratie, aan gezinsvorming
voor migranten en de strengere eisen aan inburgering. ?Daar zal zeker
veel verzet tegen komen?, voorspelt Mohamed Rabbae, voorzitter van het
Landelijk Beraad Marokkanen en ?benadeelde? in het proces tegen
PVV-leider Wilders. ?Het politieke tumult in september was de eerste
helft van de wedstrijd. Nu is het rust, straks begint de tweede
helft?, zegt hij.
Hij constateert dat coalities en netwerken van migrantenorganisaties
vroeger ?sterker en vitaler? waren. In de jaren 80 en 90, toen hij
directeur was van het Nederlands Centrum Buitenlanders, was er
regelmatig overleg met prominente bestuurders van FNV en CNV. ?Samen
met hen, ook met de Raad van Kerken, konden we voorkomen dat een
machtig premier als Ruud Lubbers de kinderbijslag voor buitenlanders
kon beknotten. Dat overleg, dat brede netwerk, is er niet meer.?
Toch broeit het. Migrantenorganisaties denken na over acties,
?variërend van vormen van burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals
tijdelijk geen belasting betalen tot een mars op het Binnenhof?.
Milieuorganisaties kijken de kat uit de boom. De beknotting van hun
subsidies en het kabinetsplan voor nieuwe kerncentrales vielen niet in
goede aarde. Tegelijk laten ze zich minder aan Den Haag gelegen
liggen, zegt Wibo Koole, directeur van Natuur en Milieu. ?We willen
ons niet door de politiek laten ringeloren en laten meesleuren door
links-rechtstegenstellingen?, zegt hij. Natuur en Milieu heeft ervoor
gekozen ?slimme groene oplossingen? te bedenken met bedrijven en
woningcorporaties. Koole: ?Dat brengt ons veel verder met
energiebesparing dan door hoog van de toren te blazen tegen de
politiek uit Den Haag.?
Stille woede, een ideologisch vacuüm en vooral afkeer van polarisatie
schuilen achter de ingehouden reacties op het kabinetsbeleid. Maar de
gematigdheid moet wel een gezicht krijgen, vinden twee jonge Haagse
academici, Anouk Vos en Richard Baas. Afgelopen week riepen ze in
nrc.next op tot een korte, vrolijke ?Doe-eens-normaal?-manifestatie.
Hun voorbeeld is de Amerikaanse Rally to Restore Sanity, op 31 oktober
in Washington, bedoeld om ?ontspannen tegenwicht? te bieden aan de
rechts-populistische Tea Party.
Hun oproep is CNV-voorzitter Smit ?uit het hart gegrepen?. Ook Sander
Breur, voorzitter van de LSVb, vindt het sympathiek. ?Zo?n initiatief
laat zien dat er thema?s bestaan die, net als onderwijs, belangrijk
zijn voor de maatschappij en die niet partijpolitiek gekaapt moeten
worden.?
-----
[kader]
Links-radicaal Nederland is vooral versplinterd, kabinet-Rutte is
business as usual
Ook radicaal-links Nederland is versplinterd. Radicale organisaties
zijn vooral actief in hun eigen straatje. De kraakbeweging kwam in
opstand tegen de kraakwet, antiracistische bewegingen richten zich
vooral tegen uitsluiting en discriminatie ? zoals met de aangekondigde
solidariteitsdemonstratie bij de bajesboot in Zaandam op 7 november.
En de antifascisten doen waar zij goed in zijn: fascisten van de
straat houden. Volgende week zaterdag zullen zij in Amsterdam in actie
komen, als de extreem-rechtse English Defence League (EDL) steun komt
betuigen aan Wilders op het Museumplein.
Veel links-radicalen zijn wel van plan zich vanmiddag aan te sluiten
bij de manifestatie Rekening Retour ? motto: wij gaan niet voor de
crisis betalen ? op de Koekamp in Den Haag. De manifestatie richt zich
tegen de bezuinigingen van ?het meest rechtse kabinet uit de
parlementaire geschiedenis?, zo vermeldt de website van de
initiatiefnemers.
Maar ook dit zal een relatief kleine demonstratie worden, verwacht
Eric Duivenvoorde. Hij is socioloog-onderzoeker bij het Internationaal
Instituut voor Sociale Geschiedenis, gespecialiseerd in protest- en
solidariteitsbewegingen en was zelf jarenlang aangesloten bij de
kraakbeweging. Radicaal links is de afgelopen decennia flink
gemarginaliseerd, zegt hij, en vooral georganiseerd rond one
issue-bewegingen. Zonder de hulp van vakbonden en linkse politieke
partijen zullen deze groepen geen grote massa?s op de been krijgen.
Het best georganiseerd zijn volgens onderzoeker Duivenvoorde de
Internationale Socialisten, ook aangesloten bij het
samenwerkingsverband Rekening Retour.
Door de aangekondigde bezuinigingen zijn zij zeker van plan een tandje
bij te zetten de komende tijd, zegt een van hen.
Voor veel andere radicaal- linkse organisaties blijft het toch een
beetje business as usual. Onder Balkende was Nederland de afgelopen
jaar ook al veel te rechts.
Joël Broekaert
-- bron: NRC, 23 okt 2010 -------------------------------------------------------------- 2009 archief: krakenpost.nl/archief/2009.tar.bz2 Afmelden, e-mail: kraken-post-unsubscribe_at_dvxs.nl Opnieuw aanmelden: kraken-post-subscribe_at_dvxs.nl Online Archief: http://www.krakenpost.nl/archief [23 Oct 13:00u]:268 abonnees --------------------------------------------------------------Received on 23 Oct 2010 11:11 uur
Dit document staat op krakenpost.nl
voor de huidige en 11 maanden
het origineel blijft op skwot.dvxs.nl:
http://dvxs.nl/~skwot/{jaar}/{maand}/{nnnn}.html
kop